Huisarts Dokter Kurt De Block

Testen en Testen is Twee

Voor u als patiënt is het belangrijk het onderscheid te maken tussen 2 medische Covid-19 Labo testen.   

 

Covid-19 PcR Test met wattestaafje in de neus

Bij WIE ?  patiënten die tekenen ontwikkelen van griep of verkoudheid. Enkel in de eerste (virale) fase van de ziekte is er veel virus aanwezig in de luchtwegen. Na een 8 tal dagen is dit meestal niet meer het geval en test de patiënt vaak negatief. De patiënt kan wel nog zwaar ziek worden in deze fase (de inflammatoire fase). Wil u weten hoe dit komt bekijk dan deze korte verklarende film :   https://www.youtube.com/watch?v=z_pENe4u7VE

Doel van de test : duidelijk maken wie er momenteel besmet is met Covid-19 virus en aldus een mogelijke verspreider van de ziekte identificeren.

Betekenis van een positieve test : U bent met zo goed als 100 % zekerheid geïdentificeerd als “Nieuwe Covid-19 besmetting”, u bent drager van het virus in de bovenste luchtwegen en u kan het gemakkelijk verspreiden bij hoesten, niezen, praten, slecht handhygiëne…  De epidemie wordt tegengehouden door diegenen met wie u in contact kwam te verwittigen. Dit heet “contact-tracing” en zal van overheidswege gebeuren door gespecialiseerde call-centers.

Betekenis van een negatieve test : Uit de meeste rapporten blijkt dat deze test een gevoeligheid heeft van tussen de 60 en de 80 % d.w.z. dat we met deze test rond de 70% van de mensen die Covid-19 hebben kunnen opsporen. (Soms zit het virus niet op de plaats in de keel waar we testen en ook de afnametechniek is moeilijk en wordt niet steeds optimaal uitgevoerd.) Aldus wil een negatieve test niet automatisch zeggen dat u het virus niet heeft… U heeft rond de 30 % kans dat u toch het virus heeft maar dat deze test dit niet heeft kunnen aantonen.

Wie kan getest worden ?

Vanaf 4 mei mag in theorie iedereen getest worden die zich ziek begint te voelen en vreest voor corona. Om te kunnen testen dienen voldoende wissers en beschermingsmateriaal voor handen te zijn wat niet steeds evident is. Wegens materiaalgebrek kan het zijn dat initieel enkel de mensen die zwaarder ziek zijn getest worden.   

 

 

Covid-19 Antistof bepaling in bloed (afname van een buisje bloed)

Bij WIE ?  patiënt bij wie we dienen te weten als ze het virus doorgemaakt hebben of niet, bij wie we willen weten als ze antistoffen hebben tegen het virus.  

Doel van de test : nagaan als u nu of in het nabije verleden besmet bent geweest met Covid-19 door te kijken als uw immuunsysteem antistoffen aangemaakt heeft tegen het virus. Na 1 week infectie met Covid-19 test ongeveer 50 % positief, na 2 weken 100 %. Meestal wordt aangeraden om ten vroegste vanaf 10 dagen ziektesymptomen te testen. Officieel zegt men nu vanaf 14 dagen ziektesymptomen.

Betekenis van een positieve test : U bent met een vrij grote mate van waarschijnlijkheid in contact gekomen met het Covid-19 virus en uw lichaam heeft de ziekte doorgemaakt of u bent deze nu aan het doormaken (met of zonder veel symptomen). U heeft antistoffen in uw bloed. Er kan weinig gezegd worden over het feit als deze antistoffen u beschermen tegen het virus, tegen een nieuwe infectie met hetzelfde virus. Hoelang een mogelijke bescherming aanhoudt en als deze effectief is tegen alle mogelijke varianten van het Covid-19 virus is eveneens nog een grote onbekende !

Betekenis van een negatieve test : Voorlopig kan niet aangetoond worden dat u in contact gekomen bent met het coronavirus, u heeft wellicht de ziekte nog niet doorgemaakt of de ziekte is nog niet aantoonbaar. U heeft geen aantoonbare (mogelijke) specifieke immunologische weerstand tegen dit virus.

Wie kan getest worden ?

Deze testen zijn gepland om in de eerstkomende week uitgerold te worden. De informatie hieromtrent verandert elke dag. Gezien de relatieve schaarste in middelen zullen deze testen eerst gereserveerd zijn voor specifieke groepen (gehospitaliseerde patiënten, medische personeel, medewerkers van de woon-en zorgcentra). Mogelijks zullen sommige privé labo’s reeds een test aanbieden.

Moeilijkheid van deze test :

Om een goede voorspellende waarde te hebben dient deze test zeer gevoelig en specifiek te zijn. De test dient een goede predictieve waarde te hebben. De testen moeten gevalideerd worden. Vaak worden ook verschillende testen gecombineerd voor meer zekerheid.


Voor de wetenschap en wiskunde hier achter lees de vrij eenvoudig gehouden uitleg hier onderaan.

 

 

 

Een (labo-)Test heeft 2 vaste karakteristieken:

 

Sensitiviteit(= de gevoeligheid) : Bij alle mensen in een groep die de ziekte WEL hebben hoeveel % zal de test als positief aantonen.  

 

Specificiteit (=hoe specifiek is de test) : Bij alle mensen die de ziekte NIET hebben hoeveel % zal de test als negatief aantonen.

 

Je kan dit best illustreren in een 4 x 4 tabel

Stel dat je test behoorlijk goed is en de Sensitiviteit 95 % is en de Specificiteit 97%  is dan verdeel je de percentages verticaal :  

 

                                  ZIEKTE AANWEZIG           ZIEKTE AFWEZIG

                                             100 %                                100 %  

 

TEST POSITIEF       ECHT POSITIEVEN (EP)    VALS POSITIEVEN (VP)

                                       95%                                3%

 

TEST NEGATIEF      VALS NEGATIEVEN (VN)   ECHT NEGATIEVEN (EN)

                                                5 %                                 97 %

 

 

Je leest aldus verticaal in deze tabel :  

 

Sensitiviteit =EP/ (EP+VN)   = percentage patiënten met de ziekte die een positief resultaat hebben

 

Specificiteit =EN/ (EN+VP)  =  percentage patiënten zonder de ziekte die een negatief resultaat hebben

 

Sensitiviteit en specificiteit zijn onafhankelijk van de prevalentie van de ziekte (=hoeveel de ziekte voorkomt in een bevolking) aangezien ze worden berekend binnen de groep van zieken en niet zieken

 

Een behandelende arts wil echter niet weten wat de kans is dat een patiënt met de ziekte positief test. Hij wil weten wat de kans is dat een patiënt die positief test de ziekte heeft.

 

Daarvoor heb je de positief voorspellende waarde (PPV) en de negatief voorspellende waarde nodig (NPV)

 

De positief predictieve waarde (PPV) is de kans dat een patiënt de ziekte heeft als hij positief test. Die bereken je door de verhouding te nemen : EP / (EP + VP) .

De negatief predictieve waarde (NPV) is de kans dat een patiënt de ziekte niet heeft als hij negatief test. Die bereken je door de verhouding te nemen : EN / (EN + VN) .

 

 

Aangezien de PPV / NPV berekend wordt in een specifieke groep mensen is deze afhankelijk van hoe vaak een ziekte voorkomt in deze groep mensen. En hier net zit de grote adder onder het gras bij het testen.

 

Covid-19 heeft momenteel een verspreiding van (vermoed men) tussen de 3 en de  5 %. Laat ons zeggen dat 5 % van de mensen het virus heeft en dus positief zou moeten testen. Stel : we testen 10 % van  de Belgische bevolking… ruwweg 1 miljoen mensen. 5% (50.000 personen hebben Covid-19). De cijfers in onze tabel zijn er aldus zo uit :

 

                                 ZIEKTE AANWEZIG              ZIEKTE AFWEZIG

                                        50.000 ps                             950.000 ps


TEST POSITIEF      ECHT POSITIEVEN (EP)      VALS POSITIEVEN (VP)

                             95%=  47.500 ps                     3%= 28.500 ps

 

TEST NEGATIEF     VALS NEGATIEVEN (VN)     ECHT NEGATIEVEN (EN)

                                         5%=  2.500 ps                      97%= 921.500 ps

 

 

Nu moet je horizontaal de cijfers gaan bekijken. Aldus heb je bij de personen bij wie de test positief is 47.500 echt positieven en 28.500 vals positieven.

Aldus is je positief voorspellende waarde (PPV) : 47.500 / (47.500 + 28.500 ) = 62,5 %

 

Dit wil zeggen dat je - zelfs met een goede test - een kans van ongeveer 6 op 10 hebt dat je bij een positief testresultaat daadwerkelijk de ziekte hebt.

 

Als de ziekte slechts bij 3 % van de bevolking zou aanwezig zijn dan is je PPV 49,4 % d.w.z. je hebt 1 op 2 kans als de test positief is dat je de ziekte hebt. Je kan evengoed een muntje opgooien. Het groot probleem is aldus het aantal vals positieven dat sterk oploopt als je grote hoeveelheden mensen test.

 

Dit legt meteen de pijnpunten bloot bij een algemene testing. Testing doe je aldus best met een zeer goede specifieke test en je test best in een voorgeselecteerde bevolkingsgroep die een veel hogere voorkans heeft op die ziekte. Dan pas stijgt je PPV sterk.

 

Als laatste 'spielerei' :

 

De negatief predictieve waarde (NPV) is hier 99,7 % dus bij een negatieve test heb je weinig kans dat je toch de ziekte hebt.